Beetje dromen, procrastineren en van alles voor je uitschuiven. Maar jezelf ondertussen mooi wel beroepen op het omnipresente wezen dat je hiermee van jezelf hebt geschapen.

Het is een mooie spreuk, dat wel. Je gedachten ergens anders, da’s altijd een mooie uitvlucht uit een onprettig of gewoonweg saai hier-en-nu. En altijd, overal; dat hebben we allemaal wel eens gewild.

Maar de laatste tijd denk ik: met mijn gedachten ergens anders, komt het hier-en-nu er verdomd bekaaid vanaf.

Weinig tot niet gerelateerd aan mijn toekomstige radiocarrière maar ik vond het maar wat mooi. Alsjeblieft.

We droegen 2009 naar zijn graf en dronken een borrel op de komst van zijn nieuwe, frisse, kraakjonge broertje 2010. Die knalde definitief uit de startblokken in Groningen, waar we ons van kroeg naar kroeg fietsten tijdens Eurosonic/Noorderslag. Op sluiproutes van Grote Markt naar Peperstraat,  fietsend door de stad die zwanger leek van de belofte van een groots jaar en – op kortere termijn – leuke bandjes, rees zoals al zo vaak dat jaar daarvoor de twijfel.

We namen de twijfel mee. Over de Afsluitdijk, dwars door West-Friesland, de Zaanstreek en uiteindelijk naar huis. En waar we hem eerder getemd leken te hebben, hem verstomd hadden met ons woonboot-geluk, leek hij nu verbeten. En zoals bij een relatie die geen toekomst toont, en waar je dat lang niet altijd wilt toegeven, zo was het ook hier. We negeerden datgene waarvan we wisten dat het onvermijdelijk was.

Begin februari kreeg de twijfel zijn laatste zetje. M. bleek zwanger. ’s Avonds, beduusd en verdoofd door dit ongeplande geluk, werd alles helder. Alsof een fototoestel scherpstelde op Die Ene Vraag en de gerezen twijfel. Of ik nu een grotestadsmens ben, daar kwam geen direct antwoord op. Maar dat ik liever ergens anders wilde wonen, was ineens kraakhelder. De kogel was snel door de kerk. We gaven ons gewoonboot een einddatum en dronken een glas.

Bij het verschijnen van dit blogstukje ronkt de motor van de verhuisbus. Schieten wat laatste blikken door de boot, op zoek naar wat we niet vergeten zijn. Ik leg de voordeursleutel op het aanrecht en stap de steiger op. Een meerkoet stuift weg. We zijn uitgewoonboot.

Oesje
Die geruststelling is echter geen enkele reden om nu opgelucht adem te halen, waarde lezer. Want ook al was het binnen warm; er waren andere, winterspecifieke eigenaardigheden in én om ‘Oesje’, zoals huisbaas c.q. buurman onze woonboot liefkozend pleegt te noemen.

Zoals de waterleiding. Die moet van de wal naar het schip, dóór het water. Op die waterleiding rustte dus de loodzware taak om, bij temperaturen van handenvol graden onder nul, ons iedere dag van water te blijven voorzien en dus vooral níet, ik herhaal níet, te bevriezen. Dat was makkelijker gezegd dan gedaan. Dat snappen we heus wel. Het gedeelte van de leiding dat onder water lag, was nog niet eens zo’n probleem. Maar daar waar de leiding vlakbij de boot omhoog kroop, om in de boot richting eerdergenoemde cv-ketel te kruipen, dáár ging het mis. Dikwijls.

Niet zelden hing ik na een potige nachtvorst ’s ochtends met een waterkoker vol kokend water uit het raam, het water langzaam – en heel goed mikkend! – uit te schenken op dat kleine stukje leiding naast de boot. Sputterend kwamen de kranen binnenshuis tot leven, ik hoorde een lullig straaltje in de douche en M. kon eindelijk aan de koffie. Al snel hadden we een steevast gevulde camping-jerrycan met water op het aanrecht staan, voor het eerste kopje van de dag. Gewiekst, dat waren we, razendsnel inspelend op onze veranderende leefomstandigheden.

Kokosmatten
Dit probleem werd geflankeerd door een half dozijn kleinere ongemakjes die voor de meer ervaren woonbootbewoners om ons heen ongetwijfeld erg normaal waren. Voor ons kwamen ze echter in meer of mindere mate onverwacht, en we probeerden er zo goed mogelijk op in te spelen. Zo was daar onze parkeerplaats, waarvan we ons nooit eerder realiseerden dat deze een beetje helde. En dus probeerde ik regelmatig met kokosmatten onder mijn achterwielen, onderwijl hevig vloekend op Koning Winter, achteruit te rijden.

Er waren de vogels die slecht presteerden op het onderdeel Zoek Je Eigen Voedsel, en dus regelmatig kozen voor een vruchteloze belegering van ons keukenraam. Soms grappig, soms storend. Er waren de ijsschotsen, die al drijvend langs de metalen onderbouw van de boot schuurden wat klonk alsof God zelf de aarde in tweeën aan het scheuren was.

Pieck
Tegenover dit alles, dat achteraf bezien niet meer dan een verzameling kleinigheidjes lijkt, werden we regelmatig verrast met een prachtig besneeuwde tuin. Het mooie aan het wonen in zo’n boot is dat je het idee hebt dat je middenin de seizoenen staat. Een zomer lijkt warmer, gloedvoller; een winter strenger, Pieck-iaanser. In ruil daarvoor hang ik met liefde regelmatig uit het raam met mijn waterkoker. Warme voeten heb ik toch wel.

Kleinduimpje
We waren dus los. Voor de oorzaak van dit onfortuinlijke incident moeten we een paar dagen terug in de tijd. Terwijl M. en ik nietsvermoedend in Groningen zaten te zuipen, had de boot van onze naaste buurman het op een lopen gezet. We hebben het hier over een bakbeest van een woonschip, compleet met betonnen kelder. De buurman bleek het vastleggen van zijn boot nogal losjes te hebben opgevat. Zijn buren hadden, toen zij op een tot dan toe vrij saaie zondag uit het raam keken, de boot dwars op de Ringvaart aangetroffen. Zoals het een goede buur betaamt trokken zij de boot met vereende krachten weer knus tegen de wal. Kort daarna moet er in hun hoofden het lumineuze idee zijn opgeborreld om de gigantische, vele tonnen wegende boot te verankeren aan die van ons. Het kleinduimpje van de dijk dat siddert bij elk zuchtje wind. Een episch falen van welhaast olympische proporties.

Toen wij, nog maar net bekomen van het Gronings drinkgelag, onze boot vastgebonden aan zijn potige buurman aantroffen, dachten wij niets. De gevolgen van een dergelijke verbinding bleven vaag. Het is wellicht verstandig om hier, voordat we verder gaan met dit nautische slapstick-moment, een kleine voorgeschiedenis te geven.

Liefdevol tikje
Vrij kort nadat wij onze intrek in de woonboot namen, vertrok onze huisbaas annex buurman naar zijn tweede huis in Australië. Om de koude Nederlandse winter uit te zitten en te klussen in zijn huis aldaar. Daardoor was er voor hem weinig tijd om ons in te wijden in de wereld van het leven op een woonboot. Wat normaal was, en wat niet. Wat erbij hoorde, en waar wat aan moest gebeuren. Wij wisten dus weinig en vonden veel normaal.

Als er een vrachtschip langskwam, kwam zijn boot langzaam in beweging. Zo’n vrachtschip verplaatst een ontzaglijke hoeveelheid water en bij de krachten die daarbij vrijkomen past enkel nederigheid. Heel zachtjes bewoon zijn boot richting de onze en gaf een zacht, bijna liefdevol tikje. Een schilderijtje heen en weer, een dof klapje, maar verder weinig bijzonders. Dat tikje werd echter steeds harder. Nog steeds niet hard genoeg om je echt zorgen te maken, maar met de kennis van nu hadden we ongetwijfeld direct actie ondernomen. Na het geven van het tikje bewoog het bakbeest zich weer richting zijn oude plek. Niets aan de hand. Dachten wij.

Tuinslang
Terug naar het nautische slapstick-moment. Nu de boten door middel van een paar spanbandjes aan elkaar verbonden waren, kreeg het ‘liefdevolle tikje’ ineens een heel ander karakter. Bij de terugtrekkende beweging ná het tikje, trok de boot onze boot mee . Met alle gevolgen van dien. Steiger in het water en blinde paniek. M. bedacht zich geen moment, hink-stap-sprong over de rap zinkende steiger richting de wal en wierp me toe wat ze het eerst voorhanden had: een tuinslang. Daar stonden we. Maandagochtend, iets na achten. Ik in de deuropening van een op drift geraakte woonboot, tuinslang stevig in handen. Zij aan de wal, slaap in de ogen, tuinslang stevig in handen.

Het is ons uiteindelijk gelukt de boot weer op zijn plek te krijgen. Én de steiger. De weken daarna sliep ik, tot de terugkeer van buurman uit Australië, vaak met een half oog open. Wachtend op weer een ‘liefdevol tikje.’ Het gebeurde nog vaak dat ik ’s ochtends vloekend mijn bed uit moest omdat het bakbeest weer ramkoers had gezet richting onze boot. Even een spanbandje aansjorren was voldoende, maar leuk is anders.

Na terugkomst verankerde de buurman zijn boot met stevige, metalen beugels. Kan niets meer gebeuren. Maar tijdens het – en dat doen ze soms best hard – voorbijvaren van een vrachtschip kijk ik niet zelden bezorgd uit het raam. Ik zie tussen wal en schip het water weglopen. Er kraakt een spanband, de boot van de buurman vecht in zijn beugels. Geen klap. Gelukkig.

En zo ging het eigenlijk de hele zomer door. William Carlos Williams dichtte ooit: ‘In summer, the songs sing themselves.’ Zo was het maar net. Wennen aan Amsterdam was niet makkelijk, maar nu wierpen M. en ik ons dankbaar in de zwoele armen van de zomer. De tuin explodeerde, waar deze tot voor kort nog een soort geplette composthoop was met resten van het weelderige kastanjegroen van de zomer van 2008. Dat je middenin de randstad zo’n gevoel van ‘buiten wonen’ kon hebben, hadden we niet verwacht. Dit was ons soort leven. Als een altijd sikkeneurige bibliotheekjuffrouw die nu ineens haar allermooiste glimlach opzette, zo slaagde Amsterdam erin ons te verrassen.

Ook al werkten we allebei minstens vier dagen per week, dat permanente vakantiegevoel ontglipte ons maar zelden. Al om acht uur ’s ochtends een door de zon bloedheet gestookte steiger op struinen met één oog dichtgeknepen tegen vriend Zon. Tot 2 uur ’s nachts buiten praten en drinken. In je t-shirt. Ik denk dat we zeker zestig procent van de hele week buiten waren. En hoeveel moeizame vergaderingen, dwars liggende printers en drukke dagen je ook had; even met je blote voeten in het gras deed wonderen.

Inmiddels waren we met zijn drieën, want eind juni haalden we Dobber op uit het asiel. Elke boot heeft een scheepshond nodig zullen we maar zeggen, en Dobber werd de onze. Zoals zoveel asieldieren kwam ook Dobber met een ‘rugzakje’ (…). Vanwege zijn nogal onstuimige karakter was hij regelmatig geretourneerd aan het asiel door baasjes die daar toch niet zo goed mee om konden gaan. En dus was de rugzak van Dobber gevuld met een beetje verlatingsangst, wat machogedrag en een grote bek. Desalniettemin werd snel duidelijk dat Dobber ook een ontzettend zacht ei was. Een knuffelkont, een levensgenieter. Kortom, uitermate geschikt om in te voegen in Het Goede Leven Op De Woonboot. En ja hoor, elke week werd zijn rugzak ietsje leger.

Drinkend, dommelend en rozig zagen we de zomer aan ons voorbij trekken. Dat het binnen een paar weken weer ietsje frisser zou worden, daar dachten we nog maar even niet aan. Als er een blad uit de kastanje viel, was dat vast omdat de boom toch al best oud was. En die vogel richting het zuiden was vast de weg kwijt.

Een andere kanttekening is: moet je een grotestadsmens zijn om in Amsterdam te wonen? Niet als het eigenlijk geen grote stad is, nee. En wat is in hemelsnaam een grotestadsmens? Hoe spel je het eigenlijk? Hoe zien die mensen eruit, die grotestadsmensen?

Genoeg stof tot nadenken dus, daar op die woonboot in Amsterdam waar het mei was geworden en de zomer zich schuifelend aandiende. Steeds vaker werd duidelijk dat we op een prachtplek waren beland. Middenin de randstad, maar vrijwel geen lawaai. Wat sporadische vakantievluchten die diep brommend het nabij gelegen Schiphol naderen of verlaten, maar dat is het dan wel. Veel vogels, veel groen in een enorme tuin. ’s Ochtends krant en koffie op het einde van de steiger in de waterige lentezon. Meerkoeten bij wie de nieuwsgierigheid het vaak weet te winnen van de schichtigheid.

De plek schreeuwde om een inwijdingsritueel. Met veel drank, vrienden, vuur en late uurtjes. En dus zetten M. en ik een tuinfeest in de steigers. Compleet met buitenbar (inclusief buitenkoelkast en óm de kastanje heen gebouwd), vuurkorven en -lantaarns, en kamperen in de tuin. Onze meeslepende uitnodiging lokte uiteindelijk zo’n man of dertig richting woonboot en al aan het einde van de middag gingen de eerste haringen de grond in op gelegenheidscamping ‘Bij den Visschende Kaeter’.

Het werd een memorabele avond. Met vrienden uit Groningen, Friesland, België en Amsterdam die ons nieuwe thuis definitief als thuis inwijdden. Amsterdam verkleinde zich die avond tot proporties nét iets groter dan onze tuin. Grotestadsmens, schmotestadsmens. Hier was ons eigen eiland, onze eigen minimetropool.

Sprak ik af om met een vriend wat te gaan drinken, kwam het gesprek uiteraard op de locatie. Hij: “Café ‘t Smalle, weet je waar dat zit?” Ik: “Natuurlijk.” Hij: “Ok, zie ik je vanavond.” Ik had nog niet opgehangen of ik had al geklikt op mijn Google Maps bookmark. Egelantiersgracht dus, check.

Wat is dat toch? Waarom zei ik niet gewoon tegen die vriend dat ik het niet wist? Omdat ik steeds minder zin had om me toerist te voelen op de plek waar ik woon. De afspraak in ‘t Smalle vond zeker twee maanden na mijn intrek in Amsterdam plaats, en toen begon ik het gezoek, het verdwalen, het kaartlezen in mijn thuis al een beetje zat te worden.

Niet lang daarna begon ik een kleine verbetering te merken. Ergens, diep van binnen en tussen mijn oren begon zich zowaar een klein, Mokums richtinggevoel te ontwikkelen. Ik doorkruiste de stad met meer gemak en Amsterdam werd iets meer thuis. De mooiste overwinningen waren die waarbij ik van huis naar een plek in het centrum fietste zonder ook maar één keer een kaart te raadplegen. Bulkend van trots vertelde ik bij thuiskomst mijn heldenverhalen aan M., die mij uitgebreid complimenteerde maar, omdat zij zelf gezegend is met een oerdegelijk richtingsgevoel, de mythische afmetingen van mijn daden nooit helemaal kon bevatten.

Amsterdam werd iets meer thuis, maar was dat nog steeds niet genoeg. Ik heb de eerste 27 jaar van mijn leven in het noorden van het land gewoond, en dan is het indrukwekkend als je ineens – nadat je een kwartier eerder op je fiets van huis bent gegaan – oog in oog staat met het Rijksmuseum, de Dam en een kenmerkend Amsterdams grachtenuitzicht. En zoals het één indrukwekkend is, is het ander bevreemdend. De stem in de tram die het Leidseplein bij toeristen steevast introduceert als ‘entertainment area’. De tientallen dronken en stonede Engelse toeristen op datzelfde Leidseplein.

Het hoort allemaal bij de grote stad en dat is prima. Maar de grootte van de stad, met alle grote stads-dingen van dien, zorgden ervoor dat ik mijn vinger maar met moeite achter Amsterdam kon krijgen. Wilde ik wel wonen in een stad waarvan ik nu al wist dat ik die nooit op mijn duimpje zou kunnen leren kennen? Één blik op mijn duim zei me genoeg; die was daar veel te klein voor. Zelfs mijn broekzak had te weinig ruimte. Als puber in de krapte van een klein Fries stadje, en op momenten dat mijn relatie met Groningen gegijzeld was door sleur, droomde ik van grote steden. Amsterdam, Londen. Daar zou het me vast nooit te krap worden, daar zouden de mogelijkheden ongekend zijn. Maar nu ik in zo’n stad woonde, rees de vraag. Ben ik eigenlijk wel een grotestadsmens?

Dat bleek een bijzonder relevante vraag. Ik hou namelijk helemáál niet van veranderingen. Ik hou ervan als dingen hetzelfde blijven, als mijn leven zich vastgrijpt in gewoontes. Ik hou ervan als wordt beantwoord aan mijn verwachtingen. Veranderingen vind ik verdomd moeilijk te behapstukken. Dat dit een weinig zaligmakende eigenschap is, dat snap ik zelf natuurlijk ook wel. Dat ik hierdoor bij vlagen een blinde vlek heb voor het onverwachte, de verwondering, het ongewone, dat is duidelijk. Maar de ratio laat het tot nu gigantisch afweten bij het bestrijden van mijn veranderingsvrees.

Terug naar de kernvraag: waar was ik in godsnaam mee bezig? Met alle bovenstaande veranderingen dus, en dat bleek reuze mee te vallen. Ik en M. verhuisden in het weekend van 21 en 22 februari 2009 definitief naar Amsterdam. De maandag daarop stond Ray LaMontagne in Paradiso. We hadden al maanden kaartjes en hoe dichter de datum naderde, hoe groter onze kinderlijke opwinding groeide. ´Onze´Ray, in Paradiso, op de eerste maandag in ons nieuwe huis. Het voelde alsof hij ons verwelkomde in onze nieuwe woonplaats. En dat deed hij met verve.

De weken daarna kwam er nog een inmiddels bekend probleem om de hoek kijken. Mijn richtingsgevoel. Of beter: het gebrek daaraan. Al zo lang ik me kan herinneren heb ik het oriëntatievermogen van een postduif met Korsakov. Ik kan moeilijk inschatten waar ik ben, of waar min of meer hemelsbreed mijn bestemming te vinden is.

In Amsterdam valt het me op dat je zo weinig nieuwkomers hoort over dat het best moeilijk is om je weg in de stad te vinden. Het lijkt alsof de nieuwe Amsterdammer zich in no time de stadskaart uit het hoofd heeft geleerd, om vervolgens achteloos en gelijkend een geboren Amsterdammer zijn of haar weg te vinden. Waar die ook maar heen mag leiden.

Zo niet ondergetekende. Die stadskaart? Die had ik de eerste weken gewoon bij me. Ik stond af en toe gewoon als een ordinaire toerist op de hoek van de Koninginneweg en het Valeriusplein te zoeken hoe ik in godesnaam in de Trompenburgstraat moest geraken. Ik kon me met de kaart in de hand, hemelsbreed nog geen 200 meter van de Prinsengracht verwijderd, het hoofd breken over hoe ik daar toch moest komen.

Langzaam maar zeker wist ik me te bekwamen in het onopgemerkt zoeken naar geografische ijkpunten. Fietste ik de hoek om, dan keek ik heel even over mijn schouder om de naam op het straatnaambord te kunnen lezen. Vreemd eigenlijk, dit soort trucjes. Blijkbaar vond ik het enigszins gênant om als inwoner van Amsterdam en plein publique te moeten zoeken naar een plek in mijn eigen woonplaats. Waarom? Dat is toch niet meer dan logisch? Helemaal als je het in vergelijking toch wel kleine Groningen gewend bent. Precies. Fuck it, dacht ik. Als ik met een kaart op straat moet staan, dan doe ik dat. Dat ik wist dat de prijs voor deze kaartkoppigheid doorgaans minstens een half uur verdwalen betekende, speelde ook mee. Toegegeven.

Wordt vervolgd

Er is sinds de laatste Gewoonboot natuurlijk ontzettend gewoonboot. Ik verliet je met de mededeling dat het nu toch echt definitief was, dat gaan wonen in een boot. En mijn melancholie bij het verlaten van Groningen.

Het beschrijven van de verhuizing laat ik achterwege. Dat was er een zoals alle andere, waarin er veel weggegooid werd, veel haast was, behulpzame familie en vrienden waren. En een snik bij het voor het laatst dichtgooien van de deur.

En dan woon je ineens op een boot. Schommelt het? Ga je veel heen en weer? vragen vrienden. Ja, het schommelt af en toe, nee, we gaan niet veel heen en weer. Behalve als er voor de deur – en dus in het water – gepatst wordt met plezierjachten en -speedboten waarbij natuurlijk gekeken moet worden hoe hard ‘ie kan. Dan zie ik de golven richting de boot rimpelen en dan gaan we inderdaad heen en weer en schommelen we een beetje.

Daarmee was meteen doemscenarie #1 geschetst: wat als ik of M. aan zeeziekte bleek te lijden? Wat als één van ons, groen aangezet door een schommelend huis, steevast kotsend uit het woonkamerraam zou hangen? Dat zou verhuizen betekenen. Gelukkig bleek het mee te vallen. Geen zeeziektes.

Het was eerder andersom. Al snel voelde ik, in de supermarkt turend langs een dozijn verschillende soepen, mezelf even wankelen.  Al raamwinkelend in de stad zag ik soms de straat even uit het lood glippen. Ik ging dat eerst voornamelijk bij mezelf zoeken. Hoeveel heb ik gister gedronken? Wat zat er in die koffie? Maar het bleek de boot, die me tijdens tripjes naar buurtsuper en binnenstad maar moeilijk los kon laten. Die zich ongezien en razendsnel meester had gemaakt van mijn evenwichtsorgaan. Blijkbaar wiegden we toch meer heen en weer dan ik dacht.

Wat een veranderingen ineens. Ik ging van Groningen naar Amsterdam. Van een rijtjeshuis naar een woonboot. Van zelfstandig wonen naar samenwonen. Van studeren naar werken. Van het Noorden naar de Randstad. Zijn dat niet teveel veranderingen voor één mens binnen zo’n korte tijd. Waar was ik in godsnaam mee bezig?

Wordt, nu echt en sneller dan de vorige keer, vervolgd