Demissionair staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans (PvdA) heeft partijen opgeroepen een samenwerking met Geert Wilders’ PVV in komende regeringen uit te sluiten. Timmermans’ voornaamste argument: de PVV sluit mensen uit. In een opiniestuk schetst Timmermans een beeld van het Nederland onder premier Wilders: hoofddoekdragende moslima’s zwichten onder de kopvoddentaks, Turkse groenteboeren zijn gesloten omdat de uitbaters gedeporteerd zijn en de politiemacht schiet tijdens rellen massaal op knieën. Hoewel nog maar de vraag is hoe recht Geert zijn rug houdt bij eventuele toekomstige verkiezingswinst; dit is geen rooskleurig beeld. Reden genoeg om Wilders uit te sluiten, vindt Timmermans. Hij vindt dat geen cordon sanitaire, maar met “democratische middelen proberen te voorkomen dat bepaalde denkbeelden invloed krijgen op de regering.” Door Wilders uit te sluiten omdat Wilders mensen uitsluit, heeft Timmermans zich in een lastige catch-22 situatie gemanoeuvreerd.

Er valt genoeg aan te merken op Timmermans’ oproep. En dat werd dan ook uitgebreid gedaan in Den Haag, waar politici zich verlost weten van het juk van een knellend kabinetsbeleid en druk bezig zijn met vooral anderen de schuld geven van ‘De Val’ en voorsprongetjes nemen op een bikkelharde campagne. Timmermans werd verweten de kiezer nóg verder in de armen van de kiezer te drijven. “De kiezer kan echt wel zijn eigen afweging maken”, fulmineerde Agnes Kant. Wilders zelf, in zijn nopjes: “De kiezer zal dit cordon sanitaire afstraffen.” Ook werd op de ironie van de situatie gewezen: notabene Timmermans’ eigen PvdA heeft een regering met de PVV dichterbij gebracht door uit het kabinet te stappen.

De critici van Timmermans hebben allemaal een punt, maar gaan voorbij aan het feit dat zijn oproep vooral gerechtvaardigd en dapper is. Ieder weldenkend mens zal begrijpen dat de plannen van Wilders die ik in de eerste alinea noemde, niet passen bij het Nederland waarin we willen wonen. Wie zich dit land voorstelt waarin Wilders vrij spel heeft gekregen, ziet een beeld voor zich waar je zomaar bang van zou kunnen worden. Die angst heeft zich ook meester gemaakt van de partijen wiens stemmen Wilders dreigt te gaan afpakken. De felheid waarmee zij op de oproep van Timmermans reageren, wordt gedreven door de angst dat die plannen – alweer – koren op de molen van Wilders en zijn (potentiële) kiezers zijn. Mochten peilingen de komende dagen een stijging voor de PVV laten zien dan zal Timmermans de zwarte piet krijgen. Zie je wel, je hebt ze boos gemaakt.

Die angst voor (potentiële) Wilders stemmers werkt verlammend. Politici die zich door die angst laten leiden lijken in hun hoofd een beeld te hebben van een maniakaal glimlachende PVV-stemmer, die zijn rode potlood vlak boven het stembiljet houdt. “Pas op! Ik doe het hoor!” zegt hij. Bij elke kritiek op de PVV vrezen zij oproer van de achterban en koren op de molen van Wilders.

Timmermans is een slimme man, en zal dit beeld zo nu en dan ook voor zich zien. Maar het zou me verbazen als hij met deze oproep geen afweging heeft gemaakt. Hij zal gedacht hebben dat deze oproep genoeg oren vindt die er hetzelfde over denken. Afgelopen november sprak Timmermans op TEDx Amsterdam. Zijn boodschap: “Embrace your fears.” Dat lijkt hij hier te doen. En dat is waar Timmermans’ critici het laten liggen. Wilders uitsluiten op basis van zijn ideeën is namelijk helemaal niet ondemocratisch. In ieder geval niet als je een fundamenteel verschil ziet tussen je eigen ideeën en die van de PVV. Een samenwerking zou dan onevenredig grote concessies van in ieder geval één van beide partijen betekenen, en de vraag is of de democratie baat heeft bij partijen die 180 graden kunnen draaien.

Hoe dan ook, de vraag is in hoeverre Timmermans’ oproep noodzakelijk is. In een interview met de Telegraaf zei Wilders deze week: “We zijn bereid deals te sluiten. Op een punt na: handen af van de aow.” Op punten zoals de ’massa-immigratie’ en ’islamisering’ wil hij in een formatie wel concessies doen: “Ik snap dat we niet helemaal onze zin kunnen krijgen.” Wilders is dusdanig opgewonden over het feit dat regeren nu wel heel dichtbij lijkt en zegt bereid te zijn tot concessies op twee van zijn belangrijkste stokpaardjes. Zelfs het gedraai afgelopen week in Den Haag steekt hier schril bij af: dit is een draai van bijna olympische proporties.

Tags: balkenende, catch-22, de val, kabinet, kabinetscrisis, kopvoddentaks, moslims, pvda, pvv, timmermans, verkiezingen, wilders

Dit artikel is gepost op Tuesday, February 23rd, 2010 om 12:24 pm en valt onder de categorie Commentaar. Reacties op dit artikel kunnen worden gevolgd via de RSS 2.0 feed. Je kunt een reactie achterlaten.