Het staat op het wensenlijstje van elk cultureel festival. Het afbreken van hokjes, het buiten de box denken, het ontkrachten van vooroordelen – het overstijgen van grenzen. Lowlands bijvoorbeeld vindt het prachtig als bezoeker Henk eerst bij Sigur Rós staat te kijken in de Alpha, vervolgens naar een schrijver gaat luisteren in de Juliet en dan losgaat op DJ Promo in de Bravo. Crossing Border maakt zich er – voor een festival dat haar missie gevat heeft in de eigen naam – behoorlijk makkelijk van af op dat gebied. Ik was er vrijdag, en zag geen enkele grens doorkruist worden.
Cruciale denkfout
‘Crossing Border bewijst dat literatuur en muziek elkaar niet bijten’ schreef dagblad Trouw ooit. De zin staat prominent op de website van het festival. Blijkbaar is dat dus een vooroordeel: muziek en literatuur bijten elkaar nog wel eens. Willen er op Crossing Border hokjes afgebroken en grenzen overstegen worden, dan moeten dit vooroordeel dus ontkracht worden. Daarin slaat Crossing Border de plank mis en maakt het een cruciale denkfout. Het stopt dichters, schrijvers en muzikanten twee avonden achtereen in hetzelfde gebouw en denkt daarmee de kous af.
Zo werkt het niet.
Natuurlijk was er de obligate dj-set met visuals, waar tussendoor dichters geanimeerd voorlazen uit eigen werk. En toen ik de grote zaal binnenkwam voor The Low Anthem, ving ik nog een flard op van Paul Baeten die voorlas uit eigen werk. Hij oogstte slechts een magere reactie en applaus van een zaal die duidelijke ergens anders op zat te wachten.
Verrassend natuurlijk
Sléchts een act van de vrijdagavond kon aanspraak maken op een enigszins grensoverschrijdend karakter. Reinout met Nevenwerking, op de eigen Myspace aangeprezen als ‘crossmediale poëzierock’ bestaat uit een sterke band gefront door ene Reinout, die mooie poetische teksten over de muziek praatzingt. Het resultaat klinkt verrassend natuurlijk. Zowel de muziek als de teksten zijn sterk, waardoor nergens de illusie van een gedwongen huwelijk wordt gewekt.
Jammer genoeg staat Reinout en Nevenwerking al om 19.00 geprogrammeerd en is het daarna over met het crossen van borders. De popmuzikanten spelen in de zalen, de schrijvers en dichters daaromheen in dezelfde zalen en in de foyers. Er wordt hier vanavond grotendeels langs elkaar heen geleefd. Er wordt nauwelijks moeite gedaan om de muziek en de literatuur echt in elkaars wereld te trekken. Om ze te laten kijken door de ogen van de ander, en te laten roeien met de riemen van de ander.
Niet genoeg
Muziek en literatuur naast elkaar programmeren op hetzelfde festival is niet genoeg voor het overstijgen van grenzen. Crossing Border moet het lef hebben om meer projecten te programmeren, om muzikanten en schrijvers/dichters samen dingen te laten maken. Dan bestaat de kans dat er grenzen worden overstegen. Afgelopen vrijdag zag ik enkel twee werelden naast elkaar leven, af en toe even tegen elkaar aan schuren, maar nooit één worden. En juist dat laatste lijkt me wat Crossing Border zich ooit heeft voorgenomen te bereiken.
UPDATE: Hans Vrijmoed signaleerde vorig jaar al hetzelfde. Lees zijn recensie op muziekagenda.nl hier. Ook Kindamuzik signaleerde vorig jaar iets dergelijks: zie hier. Check de reacties voor de discussie.
Grotendeels mee eens. Ik schreef vorig jaar al iets dergelijks.
http://www.muziekagenda.nl/pages/main.asp?page=1001&newsarticle=161
Wat ook niet helpt, als omnivore journalist met een iets grotere liefde voor nieuwe bands, is dat Crossing Border zoveel nieuwe kleine dingen exclusief naar Den Haag haalt. Dan kom je ook niet snel aan schrijvers toe. Wat is de meerwaarde / het unieke van Crossing Border dat zij het Nederlandse (of in ieder geval randstedelijke) monopolie krijgen op Cymbals Eat Guitars, Monsters of Folk, Decemberists, Mumford & Sons etc. ?
Vorig jaar met Fleet Foxes was dat al een drama en wie dit jaar te laat was voor Mumford (in een nog steeds veel te kleine zaal) komt er niet meer in. Je moet kiezen tussen de lijnrecht tegenover elkaar geplaatste MOF en Decemberists. Cymbals Eat Guitars is veel te vuig voor een tent met tafeltjes en theelichtjes. Zo’n band past toch veel beter in de bovenzaal van Paradiso of volgende week op Le Guess Who?
Crossing Border verkoopt ook wel uit als dat soort namen naast Den Haag nog een losse (Randstedelijke) clubshow mogen doen. Dan kun je als journalist op je gemak al die nieuwe dingen checken en op Crossing Border ook nog eens je literaire hart ophalen.
@Hans Had je stuk nog niet gelezen. Inderdaad min of meer zelfde punt. Zal mijn post updaten met je verhaal.
Ik denk dat je een punt hebt met die exclusiviteit. Daardoor komen er teveel bandjeskijkers die het wellicht weinig boeit dat er ook schrijvers zijn. Ze zouden het eens moeten aandurven om al die grote namen te laten voor wat het is en muziek te programmeren die echt grensoverschrijdend werkt. Dan ga je in een interessante niche zitten, waar ook genoeg publiek op afkomt.
Die echte kruisbestuiving tussen disciplines lijkt mij ook heel interessant, maar is praktisch denk ik lastig en misschien ook dunne spoeling qua geschikte namen.
Op zich vind ik die combi van grote en kleine namen wel boeiend, maar ik wil niet worden gedwongen om naar Crossing Border af te reizen omdat Cymbals Eat Guitars en die andere voorbeelden alleen maar daar spelen. En als je dan iets na zeven uur binnenkomt , kun je dus gewoon niet meer naar binnen bij Mumford & Sons.
Vorig jaar met Fleet Foxes was dat ook een enorme misrekening. Die band had toen makkelijk naast Crossing Border nog een show in Paradiso kunnen doen, zonder elkaar te bijten.
Ik heb het vermoeden dat Mumford in Doornroosje speelde omdat ze niet dichter bij de Randstad mochten spelen (en naar verluidt was dat een paar jaar terug met I Am Kloot in Zwolle ook om die reden, dezelfde week stond de band op Behre’s festival in Den Haag).
Het festival creëert op de huidige manier onnodig veel schaarste. Niet nodig. Mensen kopen geen kaartje voor Cymbals Eat Guitars maar voor de grotere dingen of de hele avond.
@Hans klopt. Die exclusiviteit is irritant. Zouden ze die nodig hebben om uberhaupt te kunnen blijven bestaan? Komen er anders te weinig mensen en draait men verlies? Wil ik wel eens weten.
Wil ik ook wel eens weten. En als blijkt dat ze die exclusiviteit niet persé nodig hebben, laat het dan. Het blijft een schitterende verzameling bands op het programma dat een passe partout waard is. Ook als je die namen nog ergens los kan zien.
Er zijn genoeg mensen die dan niet overal het hele optreden van hoeven te zien en juist komen omdat ze allemaal in hetzelfde weekend in Den Haag spelen. Ik spreid het dan liever uit over nog meer dagen en dan liever Utrecht / Amsterdam (wat makkelijker thuiskomen na middernacht).
Trouwens, er was nog wel een leuk HKU project tussen de schouwburg en het NTG gebouw, combi van kunst en muziek. (Paraplu’s waar je een gekleurd lampje in kon doen , die stonden dan weer in verbinding met een muziekinstallatie , muziek pastte zich aan aan de gekozen kleur.) En een paar jaar geleden was er ook meer kunst in de schouwburg zelf. Ik herinner me een droommachine ergens op de zolder.
Verder toch wel genoten van een paar voordrachten voordat de bands begonnen. Vooral Stijn Vranken vlak voor Decemberists. Na afloop nog even de bundel aangeschaft.
[...] moment voor iets anders. Dat samenvoegen van muziek en literatuur kan volgens sommigen veel beter, lees je bijvoorbeeld hier, en de auteur heeft een [...]
Ik was aanwezig op edities 94, 95, 96, 97, 98, 99, 06, 08, 09
Crossing Border is gewoon Louis Behre’s feestje. Zoals Jan Smeets zn Pinkpop heeft. Waar Pinkpop af en toe door anderen uit het slop wordt getrokken, regelt Louis Behre zijn eigen “wederopstandingen” door steeds meer los te laten van de invulling die een ander beleeft bij “crossing border” terminologie.
Wat ooit begon als een meer dan goede poging tot uitdagen is, via mislukte megalomanie, verworden tot het niet interessante festival dat het nu is. Puur op muziekgebied zijn er wel leuke dingen. “Die onhandige schrijverts tussendoor”, te kleine zaaltjes, gelopen koers.
De vroege edities verliet ik met stapels boeken en een paar CD’s. Ik smulde vd schrijvers en genoot van de muziek, en anders ging ik weer verder. Veel NL schrijvers werden uitgenodigd, in principe mochten ze maar 1x komen. Dan ben je snel opgedroogd, zo heel veel nieuwe NL schrijvers zijn er jaarlijks niet. Later werden de schrijvers ca 10 minuten voor aanvang van een band gezet, 5 minuutjes voordracht, waar vrijwel niemand op zit te wachten. En zo is het veelal gebleven. Het lef, de durf, de uitdaging….. het kan er wel zijn, maar met 25 man binnen is het vol, of na 5 minuutjes gedaan. En dan is het weer muziek, muziek, muziek.
Qua exclusiviteit: ook Blue Highways had daar ‘last’ van, wellicht ieder festival. Voor aantal bands betalen zij specifiek de reiskosten, daar wil je ook wat voor terug. Kan me dat wel voorstellen. Gewoon iets aan betaal/vergoedingsmodel wijzigen. Op 1e gezicht misschien niet zo makkelijk, maar moet zeker mogelijk zijn. Een grens te overschrijden….
1994: heen en weer zappend tussen schrijvers en muziek in de 3 zalen die ze gebruikten, of 3,5? Ray Loriga staat me nog altijd bij, vol passie, met Rob van Erkelens voor de vertaling tussendoor.
1995: idem, met een fatastische Blixa Bargeld die zichzelf tot ongekende hoogte stond te samplen.
1996: muzikaal gezien een zeer mooie openingsavond: dEUS, 16 Horsepower, Morphine! De cross-over bestond er bijv uit dat er een expositie van Rudy Trouve e.a. was. Dus gewoon een heel mooie muziekavond, niets meer, niets minder. Wij kochten 2 dagen later wel ons allereerste kunstwerk (een echte Rudy!): een grens werd overschreden! Lachwekkend optreden van Irvine Welsh dat door niemand volledig verstaan kon worden, maar wel op veel lachsalvo’s kon rekenen: Trainspotting was immers net uit, dan lach je “dus” om het brein daarachter. (?)
1997: het begon echt fout te gaan: verhuizen naar congresgebouw. Groot, groter. Voorstelling aan Payola gewijd: het muziekalternatief voor Hard Gras, vroege dood gestorven. Jack Nouws die een aantal weggooiexemplaren de zaal in slingerde. Tindersticks die compleet mislukten in het chagrijn van Stuart Staples.
1998: nog grooooter: Faithless in de Statenhal. (ook jaar dat ik Willard Grant Conspirascy ontdekte!)
1999: wat meer terug naar roots van het Spui, aantal tenten buiten erbij. Goede ontwikkeling.
2000: ik haakte af. Megalomanie…. Louis MOEST naar A’dam.
2001: ik bleef weigeren, Louis ging ook met de bus naar Brussel.
2002: laatste jaar A’dam
2003: terug naar Den Haag, nu Schouwburg. Nog steeds geen behoefte.
2004: id
2005: Spui, behoefte zelfde = niet.
2006: Spui, opnieuw gegaan. Geen gevoel meer met hoe het in de beginedities was, afgezien van locatie en de extra tenten op ‘t Spui, gewoon bandjes kijken. (w.o. The Drams die weer Slobberbone nrs speelden!) En toch nog wat literaire dingen in een tent kunnen meemaken, w.o. live cartoons (als herinnering goed is).
2007: terug in Schouwburg. wederom geen interesse.
2008: puur voor een aantal bands gegaan. Verbaasd over de onhandige zalen en routing door het gebouw. Interessantig gedoe. Jammer. De zaaltjes waar het niet primair om live muziek ging (spoken word/interviews) waren EN angstvalllig klein EN werden angstvallig goed bewaakt door securities die ervoor zorgden dat je 15 minuten voor aanvang niet meer binnen kon, en dat je het ook nauwelijks zou durven om voor afloop naar buiten te gaan. Tsja, hoe kun je beter het failliet van een cross-over festival duiden?
2009: Enige serieuze reden: Will Johnson die zou drummen bij Monsters of Folk. Kijk da’s nou grensoverschrijdend. Ik heb genoten van de combinatie. Het verkeerd programmeren en niet onderkennen van belangstelling voor Mumford & Sons was al een zeer slecht begin, hoe de zaalwachten daar mee omgingen getuigde van weinig realiteitszin. Als klap op vuurpijl: teveel gekochte munten konden niet worden ingeleverd. Ik had er slechts 2, iemand anders 9. Louis, bedankt, succes met je winkel!
Het moet gek lopen willen ze me daar nog terug vinden.
Als ik het verhaal van Fred zo lees, is het inderdaad niet meer wat het geweest is. Overigens kon ik mijn muntjes zaterdag avond wél terugwisselen voor geld. (En anders hebben ze al jaren dezelfde rode plastic dingen, gewoon bewaren.)
Zelf was ik er sinds 1998 bijna elk jaar, behalve in 1999 en in 2005 (toen wel Music in My Head in het Paard dat een week eerder dan CB plaatsvond).
Sindsdien is Den Haag te klein voor Music in my Head én Crossing Border, en is het laatste festival steeds meer op muziek gaan leunen.
Tegenwoordig ben ik een lezer die op CB toch voor de bandjes gaat. Destijds was ik vooral een muziekliefhebber die sowieso voor de bands ging.
Door de jaren heen schitterende optredens gezien van Low, een toen nog volslagen onbekend Elbow en Mercury Rev (in de Melkweg), het podiumdebuut van Spinvis in het Bellevue, Yann Tiersen in de Amsterdamse Schouwburg, Midlake en TV on the Radio in het Theater aan het Spui, Supersilent en Susanna and the Magical Orchestra in de Quatro, opnieuw Spinvis (nu in de Koninklijke Schouwburg) , Fleet Foxes en Shearwater in het NTG gebouw en dit jaar Grizzly Bear , Sleepy Sun…
ik blijf wel komen, maar ik wil minder hoeven kiezen en minder hoeven rennen. Of word ik gewoon oud?
@Fred duidelijk verhaal. Treurig dat ze eigenlijk publiek proberen te trekken met (al dan niet grote) bands, om vervolgens het publiek de schrijvers ook nog op te dringen op een manier die lang niet altijd geloofwaardig is. Inderdaad stom dat ze Mumford & Sons compleet verkeerd inschatten. Overigens kon ik, net als Hans, mijn muntjes wel inleveren voor geld.
Zaterdagavond voor het eerst geweest… puur voor de muziek. Enige kans om Monsters Of Folk te zien. Patrick Watson en Gomez waren mooi meegenomen. Helaas geen Decemberists of Stephen Malkmus omdat deze beide recht tegenover MOF stonden.
MOF was 2,5 uur genieten. Verveelde geen moment. Van de schrijvers heb ik niks gezien, maar daar kwam ik dan ook niet voor. Zo lopen er op CB twee groepen rond… langs elkaar heen.
Leuk festival op zich, maar geen sfeer. Wat dat betreft zijn er betere opties. Volgend weekend bijvoorbeeld Bazar Qurieux ( http://www.motelmozaique.nl/bazar2009 ).
Afgelopen zondag, de dag na CB was er een nieuw festival (1 daags) in Amsterdam. Studio Camping ( http://www.studiocamping.nl ). Het is te hopen dat deze échte Cross over tussen mode en muziek er volgend jaar weer zal zijn!
Ook ik kreeg trouwens niks terug voor mijn (10!) muntjes. Bij de bar kreeg ik niks meer (nog geen uur na MOF) en eten kon ik ook niet krijgen met de rode muntjes. Lekker is dat!